De ontknoping nadert

Luidt de huidige discussie over de toekomst van kenniscentra een fase in dat de wettelijk bepaalde medeverantwoordelijkheid van het (sectorale) bedrijfsleven voor het beroepsonderwijs zijn eind nadert?

Voor de kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven zijn het spannende tijden. Dat duurt al een poos, namelijk vanaf het regeerakkoord, nu ongeveer een jaar geleden. Hierin werd afgekondigd dat het macrobudget van ruim € 100 mln gekort wordt met € 80 mln. De taken die de kenniscentra nu uitvoeren, zo werd gemeld, worden zo mogelijk overgeheveld naar de Stichting Beroepsonderwijs Bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen.

In het afgelopen jaar zijn allerlei acties ondernomen om de forse bezuiniging proberen te verminderen en zijn diverse modellen de revue gepasseerd voor een nieuw arrangement waarin onderwijs en bedrijfsleven samen optrekken. De formulering in de onderwijsbegroting 2014 toont nog niet dat er veel gewonnen is.

Vanuit het sectorale bedrijfsleven was een grote zorg dat hun betrokkenheid bij en invloed op het middelbaar beroepsonderwijs geborgd zou blijven. De inspanningen vanuit het onderwijsveld zelf voor behoud van de kenniscentra en hun taken zijn veel minder. Blijkbaar zijn de oude sentimenten dat de kenniscentra relieken zijn uit oude tijden die nu niet meer passen nog steeds dominant. Toegegeven, er is kritiek uit te oefenen op het functioneren van (diverse) kenniscentra. Door de bestuurlijke samenstelling van de kenniscentra is dat zowel de verantwoordelijkheid van het onderwijs als het sectorale bedrijfsleven en hun vertegenwoordigers in de besturen. Dat lijkt nu vergeten te worden in de discussies over de toekomstige structuur van de dialoog tussen onderwijs en bedrijfsleven.

De vraag is nu niet meer of zaken beter kunnen, maar eerder wat er voor in de plaats komt. Als ik de discussies op me laat inwerken, dan zie ik bijna een breuk ontstaan in de ontwikkeling van het overheidsbekostigde beroepsonderwijs.

Het is nu ongeveer 100 jaar geleden dat de rijksoverheid zich ging bemoeien met het beroepsonderwijs. Daarvoor was beroepsonderwijs primair een zaak van samenwerkende bedrijven. De eerste wet over het beroepsonderwijs sloot daarop aan. En lag door de gekozen formulering het primaat nog steeds bij het particulier initiatief, lees het samenwerkende regionale bedrijfsleven. De rijksoverheid wilde zeer terughoudend zijn waar het het beroepsonderwijs betrof. Dat is in de afgelopen eeuw stukje bij beetje veranderd. De rijksoverheid heeft steeds meer het initiatief naar zich toegetrokken, waarbij de laatste 20 jaar er ook een zelfstandige rol te onderscheiden is voor de relatief zelfstandige onderwijsinstellingen. Daardoor is er de laatste decennia sprake van een driehoeksverhouding tussen rijksoverheid, onderwijsveld en sectoraal bedrijfsleven. Het sectorale bedrijfsleven heeft op dit moment alleen via de kenniscentra een afdwingbare positie in het systeem van het beroepsonderwijs. Wisselende coalities tussen de drie partijen zijn de afgelopen 20 jaar kenmerkend voor het huidige systeem van checks & balances in het beroepsonderwijs. Nu lijkt dat te gaan veranderen. Door de bezuiniging én mogelijkerwijs een verschuiving van de wettelijke verankering van de rol van het bedrijfsleven van het sectoraal niveau naar het overkoepelende niveau wordt de rol van het regionale en sectorale bedrijfsleven gemarginaliseerd, in de zin dat hun inbreng in het mbo niet meer rechtstreeks afdwingbaar is, maar via de koepels zal moeten lopen.

Luidt de huidige discussie over de toekomst van kenniscentra daarmee een fase in dat de wettelijk bepaalde medeverantwoordelijkheid van het (sectorale) bedrijfsleven voor het beroepsonderwijs zijn eind nadert? Ik weet het nog niet, maar de ontknoping nadert. In die zin zijn het niet alleen spannende tijden voor de kenniscentra zelf en de werknemers die er werken, maar ook voor het huidige Nederlandse systeem van beroepsonderwijs dat internationaal juist geroemd wordt om de manier waarop het sectorale bedrijfsleven zijn rol kan spelen in en invloed heeft op het beroepsonderwijs.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *